ЛИНЙИРДИ ЧҮЗЫ

Лў бонниди йигә бу дади фонзы гынчянди җигә йү фу диха зуәди йигә быйхур лохан тан щянзыдини. Комузди пәфан йин зуан жынди щинни.
Лохан нянҗин биди, ту ёди суйди комузди йиндё зысы тандини. Җыгә пәфан йиндёшон фәди са?… Та хансы ба җонкуни зугуәди нэгә лў сылёнчелэлима, хансы ло Доскул сылён Москва чын бонгәрни дон бинди эрзыдинима, сый ду фәбушон, данпа җыгә йиндё җищён лоханди нянчин сыхурдини ба… Наму җыгә пәфан йиндёшон фәди са?..
…Темир Тургумбаев ба щүәзы да җүнйи туәдё, тондо чуоншонли. Йинцысы та линшуди йибазы бин бы зыҗи мянчянди жынву на да чынгун ванчындёли.
Темир җён тонха, тади пын-ю лейтенант В. Старовойтов җинлэли. Җы лёнгә җүнву жын йидани зэ училище нянли фули. Зу да нэгә сыхур таму чынха теҗи пын-юли. Ба училище нянванди йиху ба таму эрви дафадо йигә буфыннили. Җысы до лёнгә пын-юшонсы да щихуан.Темир дэ Виктор йиҗя ба йиҗяди нёнлозы е җыдоди ходихын. В. Старовойтовди нёнлозы зэ Новосибирск областшон җўдини. Тади щүнди зэ нэтарди щүәтонни нян фудини.
Йибян лейтенант В. Старовойтов ги чуоншон тонди Темирди шуни би щин вугили. Ба җыгә щин нашон, лейтенант йигә җонзы тёчелэ ба фущин тотозышон щехади зы йиха жындыйли. Җысы дадади щин. Мә танман зу цыйкэ, нянтуәли. Җыйиҗыр та ба бонгәрни зуәди, дуйчў та динди Виктор пын-ю ду вондёли.
…Ходинима, эрзы! Щеди жынсы ниди дада, Доскул. Ни гончёндинима, бин донди хома? Вә щён ти ни ба заму җяни йүхади йизун да щихуан сычин щеди, фәйихани. Вә лян ни ма җуали йигә ятур, минзы җёди Җилдыз. Тасы етиму, сыйсый ду мәюди. Да ни зудё заму җяни е кунхали. Зэхалэ ё фәни, җяни тинҗян суй вавади шын, тэ щихуандихын.
Җилдыз доли заму җяни кәҗя йи чили. Та бу па жын, пащён җяни җўгуанди вава, е гощин, хуанлуә.
Щёнҗуонни юди жын фәсы вә лян ни ма — Сабира хуә гуали. Хан фәсы, нянвон җин фынкынни хан җуалигә вава. Зусы җыгә еба, дуәди жын лян вәму йитун гощиндини.
Җилдыз нахуәйлэди нэйитян заму җяни лэли хошоди жын, фәли хошоди хо хуа, гунли щили. Зу нэйитян ни дансы җян ни ма, вилё җындый. Та йиха нянчили җи суй. Зә гуәту гынни лян гўнён йиён җуанди, зўли фанли.
Вә ба замуди бынлушон ю бый дянзыди хи җүлү зэдёли. Ки ду хунхуәди лонди, щихуанли. Гуонсы җё Алымбек дуанйидяр ба той зотадё. Ни ба та җыдони. Ба патефон та ниншон, җё тади ляншу гыншон та тёли. Кижынму щянчян ду вонди щёли, кәсы гуәли бу тади гунфу жын мәщин тинли. Асан җё Алымбек ба патефон ниндё, доли вә гынчян чинди җё вә комузшон фа йигә чүзыни. Вә җёнмур бу фали, кәсы жын ду бу дайин читодини. Ди эрлэ, вә ба Җилдыз, лян ни е щёнчелэли. Җысыма, комузди щёншын е чўлэли. Да җымуҗя вә данпа фа ди эрбяндини. Ту йибян ни ма ба ни сын-ёнхади нэйитян, вә фазали.
Сыхур лян хәниди фи йиён зысы вон гуә тондини. Вә лоли еба, кәсы фа комузди сыхур җүәмуди зущён җин йүәщин зу дали, хәрли е юли, хан нын ги сынмаҗүзы ба нанзы бишон. Лян зочян йиён ба кантуман надо шуни, буфади хан нын, кан йитян.
Зу да җыму вәму гощинли. Ба ни дафалэди чян ни ма нядини, та фәсы, вәму чүли шыли ги ни шынхани… Җысыма, кә йүли йизун хо сычин, ни ма гощинди ба зў сади ду бу җыдоли. Ги ниди суй мыймый мэли җито йишон. Шынян ду чуанбу ван. Шыди, цощин дуәхали еба, кәсы җысы щихуан цощин. Вә гуон дантўди җё ни ма ба Җилдыз бә гуандоли, бә җё чынха эрҗялёнли.
Сыса ду бу җё зў. Җергә таму зули линҗү аилшон, лончили. Җяни шынха вә йигәрли. Зуәди ба ни сылёнчелэли. Жызы дуәли е мә җе ниди фузы, җыгә йинцышон вә ги ни ще щиндини. Ни ба вәму бә вондёли, чинчир ба щин щедищер, зыҗи дан хуэйлэ хан хо. Хозэди. Ниди дада.
…Виктор буянчуан зуәгу, дуйчў Темир вонди:
— Щеди са.
— Вә дыйли йигә мыймый. — Темир гощинди хуэйдади.
— Ни фәди са, ни дасы лоханму? — Бусўщинди Виктор вынли.
— Лохан еба, кәсы щин нянчиндини, җыдолимэ, Виктор. — Темир кә җешон, вә да, йибян ду ги вә мә щегуә җыму чонди щин…
…Йүандё аилшон лў бонниди йигә бу дади фонзы гынчянди җигә йү фу диха зуәди хошо жын.
…Темир на комуз фади йигә йүандёди пәфан йин, җыгә йин зусы та да, Доскул, фахади.
…Җуви чёчёрди, шутин йиндё лян чёншон гуади бёди щёншын ги жын ти гуәлиди сыхурдини. Җы зусы лоҗә Доскулди линйирди чүзы.

Э. Җон. Хуэйзў зэмусы ханйү җунщинди лисы куәщүәжын.

НАНЧУН

(щёфә)

Таму зуәди щүанди сыхур ба ли таму бу йүан нанчун җёхуанди шын тинҗянли.
— Са җёхуандини? – Эрмек люшын тинди вынли.
— Пит-то-лом, пит-то-лом! – зэ цо дунзы литу цонди нанчун җёхуанди зущён фәсы. – Вә да хўзы гынчян потуәли!
— Да хўзы гынчян подёди йимяр, вә тэ гощиндихын, — тўвар ги Эрмек фәди:
— Да хўзы гынчян поди кә залиса? – Эрмек чёчёр вынди.
Таму люшын кә тинли йиҗынҗыр. Фын дагуади йимяр, ба нанчун җёхуанди шынчи е шын тинбуҗянли.
— Нанчун тэ неҗондихын, — тўвар бәщинди фәсы. — Щён чы тади хэхуә фичин дуәдихын; җысы хидё, ёзы, нәлойин. Кәсы до ташон дин данщүанди зусы хўзы. Хўзы фанчон люмәди зоди дэ нанчундини, зу йинви җыгә нанчун йитуәр бу зан, фанчон фидо җәр, фидо нэтарди дуә хўзыдини.
— Наму җыхур хўзы е дуанди дэ нанчундинима? – Эрмекди муёнзы сонди вынли.
— Ын, дуанди щён дэчўни, — тўвар фәлиди зыху мынмынди ба лёнгә га эрдуә зачелэ җанҗан-папади фәсы, — лэ заму куэр да җәр по!
— Ни хэпа саниса? – Эрмек вынди.
— Мэди, вә бу хәпа сыса. Хан ю би җыгә хунхуәди фашуни…
Лэ заму йидани полэ! Щянбу хунхуәма!
Тўвар ба Эрмекди шу дэчў, зэ гилигә вонху мә цу, потуәли. Тўвар ба Эрмек шу дэчў йичыр поди тинбуҗян нанчун җёхуанди шынчиди сыхур цэ ба тади шу лётуәли.

Д. Казакбаев, И. Шәмузыди фанйн.