ГИ МУЧИН

Вә щён нили, мучин-а,
щён җё ни тын,
Щён зэ ниди хуэвәни
чон чүр, гощин.
Вә тэ нэ ни, мучин-а,
ни бу җыдо,
Вә щён җё ни щинтынни,
ги ни шыщё.
Вә щён җё вәди дищүн,
лян вә йиён,
Щинэ нини, зущён вә,
щёчун ло нён.

ЙИБОЗЫ ХУН ХУАР

(Дуаннян щёфә)

«Җысыма, сыйүә кә доли, гуонсы җиннянди сыйүә бу щён нянсыди. Җысы пәфан, шонщинди сыйүә…», – дэ сылёнди Манэ ба ту тэчелэ, ба хунлонлонди жәту вонлихар, ба пибо да зуә шуни хуангуәлэ, тидо ю шуни, да бу, да буди вон щүәтонни зутуәли. Зудо щёнҗуонниди гуәфу йүанзыни, ба кэди фыннуннурди, зулян йүнцэ йиёнди, гуәхуар канҗян, Манэ зущёнсы е гощинли, щинни е куанҗанли. Манэ вон щүәтонни потуәли.
Җинли щүәтон, лян хуанлуә, гощин ваму хуәдо йидарни, Манэ ба зыҗиди пәфан зущён е вондёли, зущён лян цунчян йиён, мама зэ җяни дын тадини. Санли щүә, хуэйлэ, доли җяни, та ба гощин кә зу вондёли, зузу-занзан кә зу сылёнли щинэ мамали. Канҗян ву суйди суй мыймый, тади чинзанзарди нянлуй бу ю зыҗиди вонха тонли. Данлинди жызы та зущёнсы ба мама е мәю җыму щён. Җы йийүә литу та бавэди щён мама, бу ю тади сылёнкэли, пәфанкэли, фонни та ду мәщин зуанли.

Җиргә, сыйүә эршы вуди ганзо йизор, Манэ зу доли салуә тандонили. Дада ганзо җинли вамуди фонниди сыхур, эрзыди бивә кәҗя кундини. Фаҗер зыйлыр, лёнгә га шушур боди хабар, «пырпырди» фиди җуәҗуәрди. Дада ба нүрди шушур да хабаршон чүхалэ, ба бивә гэ нян, чўчили. Зу җыгә сыхур Манэ кәҗя шонли хәла гәдашонли. Жәту е йиганзы голи. Люйинйирди нун цо танни җәр, нэтар кэди хундюдюр дизорхуар, канчи тэ щисыйдихын, шызэ хокандихын.
Манэ зэ го лёншон занди ба зыжанди җүнмый кангу, да лёншон йитонзы похачи, ба хуар җютуәли. Йисысыр та кәҗя җюли йибозы хун хуар, вонхуэй зутуәли. Вонхуэй дэ зуди Манэ ба нянсыди зу җы йитян җищёнчелэ. Мама ба та җюхади хуар канҗян, гощинди ба та лян хуар бочелэ, зэ диха җуанди дэ щинтынди, фәли: «Вәди мин, вәди җинзы, ни ба амади сынжыр мә вондё, җидини… Ниму ду кан, вәди эрзы дуәму щинтын, ги вә бодилэли дуәму дади йибозы хуар дэ чўнтянди гощин»…
Сылёндо җәр, бу ю зыҗиди тади нянлуй тонтуәли. Хэпа җё хонзыниди жын ба тади нянлуй канҗян, на хуар ба лян дўчўли. Лойүанни ба та дадади пын-ю, Исма баба, канҗянли. Манэ мә вон гынчян чи, да җе лўшон зутуәли. Исма баба ба боди йида бозы хун хуар да җе лў вон фынйүанни зуди вава мә жындый, ба ма лыйди җё занха, канниса, нэгә кәҗя бу җянли. Ба ма җяли җи бянзы, та е вончян зутуәли. Доли фынйүанди мын гынчян, да машон халэ, ба ма бондо сазор фушон, зыҗи е җинли фынйүанли. Җәр та ба щин фын гәдашон пушонди хуар дэ зэ бонгәрни гуйди, на мозы ба лян вучў кўди вава жындыйли. Исма баба йиха мә до гынчян, занди йүанйүарди та тинди Манэ кўдини, зуй буҗўди фәдини: «Ама, вәди неҗон ама, вә нэхур мә тин ниди хуа, ни фуҗо вә, нэхур вә хан шодини, ба ни вә мә тынчон, мә ги ни бонмон, вәди дин ходи щинэ ама…»
Зу җыгә җекурни Исма баба кәсули лён шын, доли Манэ гынчян, ба ляншон вуди мозы чүхалэ, мә янчуан ги та дэдо тушон, гуйдо бонгәрнили. Чончор нянлигә суәр, ба дўвар җели, челэли. Манэ челэ, ги Исма баба фәлигә сэляму, ба ту диха, кә гуйхали. Җәр Исма баба ба Манэ вынди:
– Манэ, ни, хаба, җыбудо замуди щёнщү?
– Са щёнщү, баба?
– Заму, хуэйзў, вон фыншон бу гә хуар. Җищёнкэ вонжынли, гуә нетени, нян суәрни, сан нетени…
– Вә җыдони, баба, – Манэ дынди, җё Исма баба ба хуа фәван, ба хуа җешонли. – Җирсы вә амади сынжыр. Вә ама няннян зу җы йитян гуә сынжырдини. Ду ги та дуан хуәрдини… Гуонсы мә дуан хунгуангуарди. Та тэ нэ җыгә хуардихын. Йинви негә вә ги та няннян дуандини. Җысыма, җиннян вә ги та надо фыншонли. Та хан бу нэ җи гәгәр хуар, нэдисы йида бозы хун хуар.

М. Мансурова.