БУ ФЭ, БУ ЩЁ – ДАНГӘЛИ ЛО-ШО

Сынён вын щүәсынмудини.
— Сый нын йиха фәшон, са йүан: Африкама, Йүәлён?
— Африка, — йигә әрвазы җинган челэ, хуэйдади.
— Виса?
— Йүәлён заму ду канҗяндини, Африка заму канбуҗян.

Лёнгә щүәсын щүанхуондини:
— Манэ, ни җыдома, виса йүр бу фә хуа?
— Вә бу җыдо.
Җәр Дунлар фәди:
— Ни ба ту сыйдо фи литу, сыдонди фәйихар.

Лошы манэ да чёшон вонгуә зудиниса, ба фи литу дебанди нүжын канҗян, занха, диндир вонхали. Гуәлэли лёнгә щёхуәр, ба йишон туәли, тёхачи, ба нүжын да фи литу лачўлэ, ба Манэ вынди:
— Ни виса мә даҗю җыгә нүжын?
— Та ю мэ хан вәму, та гуон ханди «Хўда-ё, бонгә мон!»

— Ама, ни кан ниди тушон җи гыр бый туфа, — сысуйди Сэҗер ги мама фәди.
— Вава дансы бу тин нёнлозыди хуали, нёнлозыди туфа зу быйдёли.
— Он, вә цэ җыдоли, гуэсалэ анэ, неҗонди, ту ду бый санхуәдёли, — Сэҗер ба зытур гәдо зуйзурни, на яяр нёчў, сылёнлихар, ба җыщер хуа фәли.

Чы фанди сыхур вусуйди Якуб ги мама фәди:
— Ама, вә мәщин чыли.
— Сый бу чы фан, та бу вон дани җон, — мама ба та тутуршон лүмәди, хуэйдади.
— Ама, вә ада бу җонлиму, та за хан чыдини?

Айша Мансурова.

ЗЎЛИГӘ ФИМЫН

Люсуйди Моҗер ганзо челэ, ба лянляр щили, цали, зуәха чы фанди сыхур, ба хили зўхади фимын сылёнчелэ, ги мама фәди:
— Э-ё, ама, вә җир хилинаса… зўлигә фимын, щян бу хэпама.
— Ын, вә мир хили зўлигә, бусы ни, җыдолимэ? — сысуйди Мамар есы — банхуәди дэ чыди фәди.
— Зэ бә җёдалиса, Map, вә фәдёли, ни зэ фә, он, дандар?
— Ын, ни фә, ни бу фә, вә фәни. Вә хилинаса канжянли хошоди…
— Ама, вә мынҗяннаса, заму зэ есынйүанни чили. Нэни хошоди есын.
Зуйзур җонлигә бан-янзы, тин хакәзыди Мамар кә ба зуй җешонли:
— Вә мынлигә, бусы ни, вә мир зэ есынйүанни чили, нэтар хошо ма, лон, чончун дэ йигә дунщи.
— Зэ бә җули, ни мә чи, вэ чили, е бусы мир, а җир, ни җыдолимэ? — Моҗер хухуди ги щүнди фәли.
— Моҗер, ни даму, ни щян бә фәли. Җё ва фәса. Ва суйму, нисы тади жеҗему, — мама ба нүр годи. Мамар җеҗе-кәкәди кә фәтуәли.
— Вә миргә лян җеҗе зэ есыйүанни чилиму, вә ба суй маҗүр чишонли.
— Ни зэ бә җули, есыйүанниди маҗүр бу җё ни чи. Ни за кә фәди миргәса? Щүан ги ни фәди бусы миргә — җир, җиргә. Ни за җыму мынса?
— Мэди, вә ба маҗүр чили. Ни щёнда мә канжянма? Ни зэ ама гынчян мә зандима, вә чидо мажүршон мә фидо готу — асмаршонма, — Мамар җүә за, шу ёнди фәсы.
— Вә мә зэ ама гынчян зан, ни зэ бә жули, — Моҗер ладигә кўшыр, щинни наншуди фәли.
— Ни зэ бә җёда валиса, Моҗер! Җё ва фәса. Ни хан җянли сали, миндандар?
— Вә хан канҗянлигә да дунщи. Ни фәса, җеҗе, заму лёнгәр мә зэ нэтар занма. Вә на шу дули, ни хэпади мә ду. Нэсы са дунщиса-а?
Ятур фәлигә:
— Вә җыбудо, вә лян ни мә чи.
Мама ба чӯ гўсырди суй эрзы вонди, зыҗи шыщёли.

ГУЙХУАР

Тянтян ганзо Роза зукэ вавайүанзынили, нэнэ ги та җё йибазы хуарни. Розади нэнэ нэ хуардихын. Таму йүанзыни заёнди хуар кэди тэ жүн, тэ цуандихын. Да тамуди мыншон гуәди жын яндин занха кан йиҗынзы хуар, вын йиҗынзы цуан вини. Йинви нэгә ба Розади нэнэ нэ хуарди йигә шёнҗуонни ду җыдони.
Тамуди тянзыни сыдуәхур ду ю хуарни. Гуон щүә гэдёди нэ җигә йүә литу мәю. Зэди сыхур фанчон хуар кэ мандини.
Җир ганзо нэнэ ги суннүр җёли вугә гуйхуар, на зы бочў, җё нашонли. Хуар тэ җүнди йимяр, ятур фонбошу боди, щүан зу, щүан вындини. Нэнэ ги суннүр фәди:
— Роза, ни зэ бә вын хуарли. Вынбудый.
— Анэ, виса вынбудый хуар?
Ятур щифанди, бу тынди вын нэнэдини. Нэнэ ду хуэйда фали.
— Куэщер зу, вәди мин, ни за җыму щифан? Йисыр заму цыдёли. Ваму җир ду лончини, ни вондёля?
— Анэ, заму ба җыгә хуар е җёди роза-он?
— Эй, вәди миндандар, мэди, ба җыгә хуар заму җёди гуйхуар.
— Гуйхуар? — ятур бусўщинди кә ги нэнэ гилигә вынти. — Гуйхуарсы вә ама, ни вондёля?
— Мэди, мә вондё, вәди ва. Ни ама е җёди Гуйхуар, ни е җёди Гуйхуар. Җыгә хуар е җёди гуйхуар.
— Бусыди, анэ, вәсы Роза. Бусы Гуйхуар.
Зу чо җыму фәфә-дадади, нэнэ лян суннүр җинли вавайүаннили. Ваму кәҗя щи шушур, шәлүди чы зо фанни. Роза җинчи, доли фонни, дашын вындонли, ба хуар дуанги тёёнҗяли. Фынхуар ба хуар җешон, гощинди ги ятур дэ нэнэ долигә ще, җинган ба хуар пёдо пиннили.
Гуон Роза йигәр е мә щи шушур. Е мә вон жуәзы гынчян зуэ. Зэ гә хуарди җуәзы гынчян занди, ба лёнгә шушур җӯдо хабаршон, нян бушан дуйчў пинниди хуар вондини.
Тёён тади нүжын канниса, Розади йидыр кундини. Та зодилэса, ятур нян бу шанди дуйчў хуар вондини.
Та доли гынчян канди, ятур, зулян дажын йиён, дыйдо сылён садини.
— Роза, ни за мә щи шучи? Бу чыма?
Ятурди нянфынфырни дусы щё. Тёёнжя бусўщинди, дуйчў вава вонди, е шыщёли.
— Ни сылён садини, Роза?
— Нённён, ни кан, — ятур шыли жи фәтуәли, — җыгә бый хуар җёди гуйхуар, җыгә хун хуар җёди роза. Гуйхуарсы вә ама. Розасы вә, җыдолимэ, нённён? Ни кан, дуә жүн. Җыгә хуар дусы вә дэ вә ама.
— Он, җыдоли. Хуар җүндихын. Ни лян ни ама е җүндихын. Зу, чызу. Чыли, заму зу вэту кан хуарчини. Нэтар хан ю хошо гуйхуарни.